Goudproductie door mijnbouwbedrijven beïnvloedt de goudprijs via het klassieke principe van vraag en aanbod: meer mijnbouwproductie vergroot het beschikbare goudaanbod, wat bij gelijkblijvende vraag een neerwaartse druk op de prijs kan uitoefenen. In de praktijk is dit verband echter zelden zo rechtlijnig, omdat de vraag naar goud wordt aangedreven door tientallen factoren tegelijk. In dit artikel verkennen we de mechanismen achter goudproductie, productiekosten en wat dit betekent voor particulieren die overwegen te beleggen in goud.
Mijnbouwbedrijven produceren wereldwijd jaarlijks ruwweg 3.000 tot 3.500 ton goud. Dit cijfer schommelt van jaar tot jaar, afhankelijk van nieuwe mijnopeningen, uitputting van bestaande mijnen en de economische haalbaarheid van verdere winning. De grootste goudproducerende landen zijn China, Rusland, Australië, Canada en de Verenigde Staten.
Ter vergelijking: de totale hoeveelheid goud die ooit is gedolven, wordt geschat op circa 200.000 ton. De jaarlijkse mijnbouwproductie vertegenwoordigt dus slechts een fractie van de totale bovengrondse goudvoorraad. Dit gegeven is cruciaal voor het begrijpen van de goudprijs: anders dan bij industriële grondstoffen die worden verbruikt, blijft goud vrijwel volledig bewaard. Eerder gewonnen goud in de vorm van sieraden, munten, baren en reserves komt potentieel altijd weer op de markt.
Naast mijnbouwproductie bestaat het totale goudaanbod ook uit gerecycled goud, voornamelijk afkomstig uit sieraden en elektronische apparatuur. In jaren met hoge goudprijzen stijgt dit recyclingaanbod doorgaans, omdat het dan aantrekkelijker wordt om oud goud te smelten en opnieuw aan te bieden.
Een stijging in goudproductie vergroot het beschikbare aanbod op de markt. Als de vraag naar goud in diezelfde periode gelijk blijft of daalt, ontstaat er een overschot dat een neerwaartse druk op de goudprijs uitoefent. Dit is het basisprincipe van vraag en aanbod dat op elk goed van toepassing is.
In de praktijk verloopt dit mechanisme bij goud echter trager en minder direct dan bij veel andere grondstoffen. Goud wordt niet verbruikt zoals olie of koper: het stapelt zich op in kluizen, centrale banken en sieraden. Een productietoename van enkele honderden tonnen per jaar is relatief bescheiden ten opzichte van de totale bovengrondse voorraad van tienduizenden tonnen. Het directe prijseffect van een hogere mijnbouwproductie is daardoor vaak beperkt.
Bovendien reageert de goudprijs op de verwachting van toekomstig aanbod, niet alleen op het huidige aanbod. Als markten anticiperen op een forse productiestijging in de komende jaren, kan dit al eerder in de prijs worden verdisconteerd, nog voordat het extra goud daadwerkelijk beschikbaar is.
Hogere mijnbouwproductie leidt niet altijd tot een lagere goudprijs omdat de vraagzijde van de markt een minstens even grote rol speelt als het aanbod. Wanneer centrale banken, institutionele beleggers of particulieren meer goud willen kopen, kan een stijgende vraag een toename in het goudaanbod volledig compenseren of zelfs overtreffen.
Er zijn meerdere factoren die de vraag naar goud structureel kunnen versterken, ongeacht wat mijnbouwbedrijven produceren:
Het goudaanbod vanuit mijnbouw is relatief inelastisch op korte termijn: een mijn kan niet van de ene op de andere dag haar productie verdubbelen. De vraagzijde kan daarentegen snel en sterk bewegen, waardoor vraagschokken de prijs veel directer beïnvloeden dan geleidelijke verschuivingen in het mijnbouwaanbod.
De productiekosten van goud, ook wel de all-in sustaining cost (AISC) genoemd, vertegenwoordigen het totale bedrag dat een mijnbouwbedrijf uitgeeft om één troy ounce goud te produceren en de mijn operationeel te houden. Deze kosten variëren sterk per mijn en regio, maar liggen voor de sector als geheel doorgaans tussen de 1.000 en 1.500 dollar per troy ounce.
De productiekosten vormen een soort vloer voor de goudprijs. Wanneer de marktprijs van goud daalt tot onder de productiekosten van een mijn, is verdere winning onrendabel. Mijnbouwbedrijven zullen dan productie terugschroeven of mijnen tijdelijk sluiten, wat het aanbod verkleint en de prijs op termijn ondersteunt. Dit zelfregulerende mechanisme zorgt ervoor dat de goudprijs structureel niet langdurig onder de gemiddelde productiekosten van de sector kan blijven.
Tegelijkertijd stijgen de productiekosten zelf door inflatie, hogere energieprijzen en de uitputting van rijke ertsen. Naarmate de makkelijk bereikbare goudvoorraden slinken, moeten mijnbouwbedrijven dieper of in afgelegen gebieden graven, wat de kosten per ounce verhoogt. Stijgende productiekosten kunnen zo indirect een bodem leggen onder de langetermijngoudprijs.
Het duurt gemiddeld tien tot vijftien jaar voordat een nieuwe goudmijn daadwerkelijk productie levert en het marktaanbod beïnvloedt. Dit lange tijdpad omvat geologisch onderzoek, vergunningverlening, milieu-impactstudies, infrastructuurontwikkeling en de bouw van de verwerkingsfaciliteiten.
Dit heeft een belangrijke implicatie voor de goudmarkt: het aanbod vanuit nieuwe mijnbouwprojecten reageert bijzonder traag op prijssignalen. Zelfs als de goudprijs sterk stijgt en nieuwe mijnprojecten plotseling winstgevend worden, duurt het meer dan een decennium voordat dit extra aanbod op de markt verschijnt. Dit staat in schril contrast met markten voor industriële goederen, waar producenten relatief snel kunnen opschalen.
Voor de prijsvorming betekent dit dat de goudmarkt structureel weinig elastisch aanbod heeft. Een plotselinge vraagstijging kan niet snel worden opgevangen door hogere mijnbouwproductie, wat prijsschommelingen op de korte en middellange termijn kan versterken. Beleggers die de actuele goudprijs willen volgen, doen er goed aan ook dit structurele aanbodperspectief mee te wegen.
Voor beleggers in fysiek goud is de mijnbouwproductie een van de vele factoren die het prijsklimaat bepalen, maar zelden de doorslaggevende. Omdat het mijnbouwaanbod traag en geleidelijk beweegt, heeft het op korte termijn weinig directe invloed op de dagelijkse goudprijs. Op de lange termijn draagt een structureel beperkt aanbod bij aan de relatieve schaarste die goud zijn waardebehoudende eigenschappen geeft.
Wie belegt in fysiek edelmetaal in plaats van in mijnaandelen of goud-ETF’s, heeft bovendien geen directe blootstelling aan de operationele risico’s van mijnbouwbedrijven, zoals stijgende productiekosten, stakingen, milieuvergunningen of geopolitieke risico’s in mijnbouwlanden. Fysiek edelmetaal is het metaal zelf, los van de bedrijfsrisico’s van de sector die het produceert.
Voor particulieren die overwegen te beginnen met periodiek sparen in edelmetaal, biedt een gespreid aankooppatroon een manier om minder afhankelijk te zijn van het prijsniveau op één specifiek moment. Door regelmatig een vast bedrag of gewicht te investeren, wordt de aankoop gespreid over verschillende marktomstandigheden.
Doijer & Kalff biedt particulieren de mogelijkheid om volledig digitaal te beleggen in edelmetaal, waarbij het edelmetaal op naam van de klant wordt opgeslagen in de Brink’s-kluis in Zürich. De klant is te allen tijde juridisch eigenaar van het metaal en kan posities, registratienummers en rendement inzien via het persoonlijke dashboard. Voor wie eerst meer wil weten over de mogelijkheden, is een vrijblijvend gesprek met een specialist beschikbaar. Doijer & Kalff opereert met een vergunning van de AFM en biedt een gegarandeerde terugkoopregeling, wat volledige liquiditeit waarborgt voor beleggers die op enig moment willen verkopen.
Mijnbouwbedrijven produceren wereldwijd jaarlijks ruwweg 3.000 tot 3.500 ton goud. Dit cijfer varieert van jaar tot jaar door nieuwe mijnopeningen, uitputting van bestaande mijnen en de economische haalbaarheid van verdere winning. De jaarlijkse productie vertegenwoordigt slechts een fractie van de totale bovengrondse goudvoorraad van circa 200.000 ton, wat betekent dat het directe effect op de goudprijs relatief beperkt is.
De productiekosten van goud, uitgedrukt als de all-in sustaining cost (AISC), liggen voor de sector als geheel doorgaans tussen de 1.000 en 1.500 dollar per troy ounce. Deze kosten vormen een natuurlijke vloer voor de goudprijs: daalt de marktprijs eronder, dan wordt winning onrendabel en schroeven mijnbouwbedrijven hun productie terug. Dit zelfregulerende mechanisme voorkomt dat de goudprijs structureel langdurig onder de gemiddelde productiekosten blijft.
Wie belegt in fysiek edelmetaal, bezit het metaal zelf en heeft geen directe blootstelling aan de operationele risico’s van mijnbouwbedrijven, zoals stijgende productiekosten, stakingen of milieuvergunningsproblemen. Mijnaandelen zijn afhankelijk van de bedrijfsvoering en winstgevendheid van de betreffende onderneming, wat extra risico met zich meebrengt. Fysiek edelmetaal biedt daardoor een directere en zuiverdere vorm van blootstelling aan de goudprijs zelf.
Disclaimer
Dit artikel bevat algemene informatie en is niet bedoeld als financieel advies. Beleggen brengt risico’s met zich mee. Raadpleeg voor persoonlijk financieel advies een gekwalificeerd financieel adviseur.
